Catapult và tam giác Point & Figure

Tạo: 18/10/2026Cập nhật: 28/10/2026

Bài về mẫu hình bứt phá nói về các cấu trúc có một mức để phá. Bài này nói về hai cấu trúc không có một mức duy nhất: Catapult — mức bị thử nhiều lần rồi bị phá sau một nhịp hồi, và tam giác — hai cạnh hội tụ nén giá lại rồi bùng nổ. Cả hai đều cần một cột phá vỡ để được xác nhận, và cả hai đều tính được mục tiêu bằng số ô.

Bullish Catapult: phá, hồi rồi phá lần nữa

Định nghĩa Catapult trong bài theo cách Dorsey, Wright & Associates và Thomas Dorsey mô tả: một tín hiệu Triple Top (hoặc Triple Bottom), một nhịp hồi, rồi một tín hiệu Double Top (hoặc Double Bottom) tiếp theo. Phần diễn đạt và cách tính mục tiêu bên dưới là của pnfTrading.

Một Bullish Catapult gồm bốn bước, đọc theo thứ tự:

Có ít nhất hai đỉnh cột X trước đó nằm cùng một mức — đó là kháng cự của cấu trúc.
Một cột X phá lên trên mức kháng cự đó.
Một cột O hồi lại và tạo đáy cao hơn các đáy trước trong nền: phe bán không đủ sức kéo giá về vùng cũ.
Một cột X thứ hai vượt luôn đỉnh của cột phá vỡ đầu tiên. Đây là điểm xác nhận.

Bullish Catapult là Double Top được “bắn” thêm một lần: hai đỉnh X chạm cùng mức kháng cự, cột X phá lên, cột O hồi nhẹ, rồi cột X thứ hai vượt luôn đỉnh của cột phá vỡ đầu tiên — đó mới là điểm xác nhận. Tam giác đối xứng yêu cầu đỉnh hạ dần và đáy nâng dần; mẫu hình chỉ được xác nhận khi cột phá vỡ thoát khỏi vùng nén.

Điểm mấu chốt nằm ở bước 4: lần phá đầu tiên chỉ là “thử”, lần phá thứ hai mới là tín hiệu. Về mặt cấu trúc, mẫu hình cần tối thiểu 7 cột — đủ để chứa hai đỉnh cơ sở, nhịp phá, nhịp hồi và nhịp phá xác nhận.

Bearish Catapult

Bản đối xứng: hai đáy cột O chạm cùng một mức hỗ trợ, một cột O thủng hỗ trợ, một cột X hồi lại và tạo đỉnh thấp hơn các đỉnh trước, rồi một cột O thứ hai đi xuống dưới đáy của cột thủng đầu tiên. Cấu trúc này mô tả sự kiệt sức của hỗ trợ: sau mỗi lần test, phe bán lại đẩy giá xuống nhanh hơn.

Ba mức giá của một Catapult

pnfTrading tính cho mỗi mẫu hình ba mốc rõ ràng:

Mốc	Cách xác định
Điểm kích hoạt	Đỉnh của cột `X` xác nhận (với Bearish: đáy của cột `O` xác nhận)
Dừng lỗ	1 ô ở phía bên kia mức kháng cự/hỗ trợ của cấu trúc
Mục tiêu	Đáy thấp nhất trong cả cấu trúc cộng thêm `số cột × reversal` ô

Mục tiêu của Catapult được đếm theo chiều ngang, giống cách của H-Count: đếm số cột của cả cấu trúc (từ đỉnh cơ sở đầu tiên tới cột xác nhận), nhân với reversal rồi cộng từ đáy thấp nhất của cấu trúc. Cấu trúc càng rộng thì mục tiêu càng xa. Điều đó cũng có nghĩa là dừng lỗ và mục tiêu tăng cùng nhau — một Catapult rộng không phải lúc nào cũng đáng giao dịch, vì khoảng dừng có thể quá lớn so với mục tiêu.

Tam giác đối xứng: nén có quy tắc

Tam giác trên biểu đồ nến thường được vẽ bằng mắt. Trên P&F, mô hình có điều kiện định lượng:

Bốn cột liên tiếp tạo hai đỉnh hạ dần và hai đáy nâng dần; cột phá vỡ là cột thứ năm.
Đỉnh phải hạ và đáy phải nâng (theo DWA, không cần hạ/nâng bằng nhau). Đỉnh hạ 2 ô mà đáy nâng 3 ô vẫn là tam giác; đỉnh không hạ hoặc đáy không nâng thì không phải.
Mẫu hình chỉ được xác nhận tại cột phá vỡ, không phải tại lúc hai cạnh hội tụ lại.

Mô hình cho một mục tiêu khá gọn: mức phá vỡ cộng số ô hội tụ nhân reversal (lấy bên hội tụ nhiều ô hơn). Với ví dụ trong sơ đồ — đỉnh hạ 2 ô, đáy nâng 2 ô — mục tiêu nằm vượt lên trên mức phá vỡ thêm 2 × reversal ô.

Ascending và Descending Triangle

Hai mô hình nén còn lại có một cạnh nằm ngang:

Mẫu hình	Cấu trúc	Hướng thường gặp	Mục tiêu
Ascending Triangle	Kháng cự ngang, đáy cao dần	Tăng sau khi phá kháng cự	Chiều cao tam giác, chiếu từ điểm phá vỡ
Descending Triangle	Hỗ trợ ngang, đỉnh thấp dần	Giảm sau khi thủng hỗ trợ	Chiều cao tam giác, chiếu từ điểm phá vỡ

Lưu ý công thức mục tiêu khác với tam giác đối xứng: ở nhóm này, pnfTrading dùng chiều cao của tam giác (tính bằng ô, không nhân reversal) làm mục tiêu. Mức kháng cự ngang chính là mức kích hoạt — đúng logic “1 ô ngoài mức” quen thuộc.

Trên biểu đồ pnfTrading

Cả Catapult lẫn ba loại tam giác đều thuộc nhóm Advanced Patterns, nằm trong bảng Chart Settings và cần gói PRO.

Khi nhóm này được bật, app tự đánh dấu mẫu hình ngay tại cột phát hiện: ô màu cam cho Catapult (ký hiệu ⚡), ô màu tím cho tam giác (Δ). Lớp Show Patterns miễn phí chỉ phủ tín hiệu Buy/Sell và nhóm Double, Triple, Spread, Quadruple.

Điều đó không chặn việc đọc cấu trúc bằng mắt — công thức ở trên không đổi, chỉ là bạn phải đếm tay. Và nếu bạn đã quen tay, việc tắt/bật lớp nhãn cũng không ảnh hưởng tới kết quả dựng biểu đồ.

Catapult khác Double Top ở đâu

	Double Top	Bullish Catapult
Số lần chạm mức	2	≥ 2 đỉnh cơ sở + 1 nhịp phá + 1 nhịp hồi
Kích hoạt	Cột `X` vượt đỉnh cột trước	Cột `X` thứ hai vượt đỉnh cột phá vỡ đầu
Số cột tối thiểu	3	7
Vào lệnh	Sớm	Muộn hơn nhưng xác nhận hơn
Mục tiêu	V-Count theo cột phá vỡ	Số cột của cả cấu trúc × reversal (đếm ngang)

Nếu bạn thấy một Double Top “nhấp nháy” ở mức kháng cự rồi lùi lại và lại phá — đó chính xác là thứ Catapult mô tả.

Ba lỗi thường gặp

Gọi mọi cấu trúc hội tụ là tam giác. Quy tắc là số ô hai cạnh hội tụ phải bằng nhau. Hội tụ lệch thì để nó là vùng nén chung chung, không có công thức mục tiêu đi kèm.
Vào lệnh ngay lần phá đầu tiên của Catapult. Như đã nói, đó chỉ là bước thứ hai trong bốn bước. Đợi cột xác nhận vượt đỉnh cột phá vỡ đầu.
Đếm mục tiêu bằng mắt. Cả hai mô hình đều có công thức cụ thể (số cột × reversal cho Catapult, số ô hội tụ × reversal cho tam giác đối xứng, chiều cao cho tam giác tăng/giảm). Đếm mắt rất dễ sai vài ô, mà mỗi ô là một box size thật của tiền bạn.

Câu hỏi thường gặp

Catapult có phải là mẫu hình hiếm không?

Có. Nó yêu cầu cấu trúc tối thiểu 7 cột với điều kiện chặt về vị trí các đỉnh và nhịp hồi, nên tần suất xuất hiện thấp hơn hẳn Double Top. Đổi lại, tín hiệu đến muộn hơn và đã qua một lần “thử thách” thật sự.

Tam giác đối xứng cho tín hiệu tăng hay giảm?

Không tự nó. Cấu trúc hội tụ chỉ nói biên độ đang bị nén; hướng do cột phá vỡ quyết định. Cột X thoát lên trên thì thiên về tăng, cột O thoát xuống dưới thì thiên về giảm.

Vì sao mục tiêu của Ascending Triangle không nhân reversal?

Vì mô hình dùng chiều cao tam giác (tính bằng ô) làm mức đo, còn tam giác đối xứng dùng mức độ hội tụ nhân reversal. Hai công thức khác nhau nên cho hai cách chiếu mục tiêu khác nhau — đừng trộn chúng.

Đổi box size thì Catapult và tam giác có mất không?

Có. Đổi box size là đổi thang ô, nên các đỉnh “trùng khớp” hay “hội tụ bằng nhau” đều phải tính lại. Cấu trúc có thể biến mất hoặc xuất hiện chỉ vì bạn đổi từ ATR sang Fixed. Chi tiết nằm ở Box size & Reversal.

Xem thêm

Mẫu hình bứt phá (breakout)

Double Top, Triple Top, Spread và Quadruple — nền tảng để hiểu Catapult.

Đọc bài →

Mẫu hình đảo chiều và bẫy giá

Bull Trap, Bear Trap, pole và nhóm mẫu hình đảo chiều.

Đọc bài →

V-Count và H-Count

Cách đếm mục tiêu giá mà Catapult và tam giác dựa trên.

V-Count → · H-Count →

Công cụ lọc cổ phiếu P&F

Quét thị trường theo mẫu hình thay vì chờ mẫu hình tự tới.

Mở công cụ →

Hướng dẫn dùng biểu đồ P&F

Cách bật lớp mẫu hình và đọc các nhãn trên chart pnfTrading.

Đọc hướng dẫn →

Nội dung mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Các mô hình và số liệu trong bài chỉ để minh hoạ cách đọc biểu đồ.